กฎหมายขนส่งทางบกที่ปรับปรุงใหม่ในปี 2569 กำลังเปลี่ยนแปลงบทบาทและความรับผิดชอบของผู้ประกอบการ (เจ้าของกิจการ) ในธุรกิจขนส่งอย่างสิ้นเชิง จากเดิมที่ความผิดมักตกอยู่กับตัวพนักงานขับรถ ผู้ประกอบการจะถูกพิจารณาความรับผิดชอบโดยตรง หากเกิดอุบัติเหตุร้ายแรงที่มีสาเหตุมาจาก การละเลย (Negligence) หรือ การจัดการความปลอดภัยที่ไม่เหมาะสม
กฎหมายใหม่มุ่งเน้นการลงโทษผู้ประกอบการที่สร้างสภาพแวดล้อมเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุ:
ความรับผิดชอบทางตรง: ในกรณีที่เกิดอุบัติเหตุร้ายแรง เช่น มีผู้บาดเจ็บหรือเสียชีวิต ผู้ประกอบการอาจถูกดำเนินคดีอาญาหรือทางแพ่ง โดยพิจารณาจากหลักฐานว่ามีการ บกพร่องในการกำกับดูแล หรือ จงใจละเลย ในการจัดหาสภาพการทำงานที่ปลอดภัยหรือไม่
การจัดการชั่วโมงทำงาน (HOS): หากพิสูจน์ได้ว่าผู้ประกอบการ กดดัน ให้พนักงานขับรถทำงานเกินขั่วโมงที่กฎหมายกำหนด หรือ ละเลย การตรวจสอบชั่วโมงพักผ่อน เพื่อให้ทันต่อการส่งมอบสินค้า นั่นอาจเข้าข่ายความผิดฐานละเลยความปลอดภัย
TSM (Transport Safety Manager) คือด่านหน้าในการปกป้องผู้ประกอบการจากความรับผิดชอบทางกฎหมาย ด้วยการสร้างระบบที่พิสูจน์ได้ว่าบริษัทได้ดำเนินการตามมาตรการความปลอดภัยอย่างสมเหตุสมผล:
หลักฐานการตรวจสอบสภาพรถ (Pre-Trip Inspection): TSM ต้องกำหนดให้มีการตรวจสอบสภาพรถอย่างเข้มงวดก่อนออกเดินทางทุกครั้ง และเก็บ บันทึกการตรวจสอบ พร้อมลายเซ็นทั้งผู้ขับขี่และผู้ตรวจสอบ เพื่อเป็นหลักฐานว่าสภาพรถอยู่ในเกณฑ์ปลอดภัย
การจัดการระบบ Telematics: TSM ต้องใช้ระบบ Telematics/GPS เพื่อ ตรวจสอบและบันทึก พฤติกรรมการขับขี่ (ความเร็ว) และชั่วโมงการทำงาน (HOS) ของพนักงานขับรถอย่างต่อเนื่อง หากพบความผิดปกติ ต้องมีการ แจ้งเตือนและโค้ชชิ่ง ทันที เพื่อแสดงให้เห็นถึงความพยายามในการกำกับดูแล
การเก็บรักษาบันทึกการฝึกอบรม: TSM ต้องเก็บรักษาหลักฐานการอบรมทักษะความปลอดภัยทั้งหมดอย่างเป็นระบบ เช่น หลักสูตร DDC (Defensive Driving Course) เพื่อพิสูจน์ว่าผู้ขับขี่มีความรู้ความสามารถตามมาตรฐาน
ความผิดฐานละเลยไม่เพียงแต่ส่งผลต่อตัวบุคคลเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของธุรกิจในวงกว้าง:
ต้นทุนทางคดี: ค่าใช้จ่ายทางกฎหมาย, ค่าปรับ, และค่าชดเชยที่สูงขึ้นมากหากศาลตัดสินว่าผู้ประกอบการมีความผิด
ผู้ประกอบการไม่สามารถมองข้ามความรับผิดชอบด้านความปลอดภัยได้อีกต่อไป การลงทุนในระบบ TSM ที่มีประสิทธิภาพและการปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัดในปี 2569 คือกลยุทธ์ที่ดีที่สุดในการ ลดความเสี่ยงทางกฎหมาย และ สร้างความมั่นคง ให้กับธุรกิจในระยะยาว