“จป.วิชาชีพ ต้องอบรม TSM เพิ่มไหม? และควบ 2 ตำแหน่งได้หรือไม่?”

(ไขข้อข้องใจทางกฎหมายและวิธีปฏิบัติจริงสำหรับผู้ประกอบการและฝ่าย HR)

เมื่อกรมการขนส่งทางบกเริ่มบังคับใช้กฎหมายให้ผู้ประกอบการขนส่งต้องจัดให้มี TSM (Transport Safety Manager หรือ บุคลากรจัดการด้านความปลอดภัยในการขนส่ง) ประเด็นที่ทำให้เจ้าของธุรกิจ ฝ่ายทรัพยากรบุคคล (HR) และทีมเซฟตี้ถกเถียงกันมากที่สุดก็คือ:

“บริษัทเรามี จป.วิชาชีพ (เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงานระดับวิชาชีพ) ตามกฎหมายของกระทรวงแรงงานอยู่แล้ว ทำไมยังต้องส่งไปอบรม TSM ของกรมการขนส่งทางบกอีก? ใช้ตำแหน่งเดิมแทนกันเลยไม่ได้หรือ? แล้วถ้าต้องมี TSM จริงๆ สามารถให้ จป.วิชาชีพ ควบ 2 ตำแหน่งคนเดียวเลยได้ไหม?”

บทความนี้จะเจาะลึกคำตอบทั้งใน มิติของข้อกฎหมาย และ แนวทางปฏิบัติจริงในองค์กร อย่างละเอียดครับ

1. จป.วิชาชีพ ต้องอบรม TSM เพิ่มไหม?

คำตอบสั้น: “ต้องอบรมเพิ่ม” ครับ

แม้คุณจะเป็น จป.วิชาชีพ ที่จบปริญญาตรีด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยมาโดยตรง หรือขึ้นทะเบียนกับกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานแล้วก็ตาม คุณยังไม่สามารถนำคุณสมบัติ จป.วิชาชีพ ไปขอขึ้นทะเบียนเป็น TSM กับกรมการขนส่งทางบกได้ทันทีโดยไม่อบรม

ทำไมถึงต้องอบรมเพิ่ม? (เหตุผลทางกฎหมาย)

1. กฎหมายคนละฉบับและคนละกระทรวง:

   • จป.วิชาชีพ บังคับใช้ตาม พ.ร.บ. ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554 (กระทรวงแรงงาน) เน้นดูแลความปลอดภัย “ภายในพื้นที่สถานประกอบการ” (โรงงาน, คลังสินค้า, ออฟฟิศ)

   • TSM บังคับใช้ตาม พ.ร.บ. การขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 (กระทรวงคมนาคม) เน้นดูแลความปลอดภัย “บนท้องถนนและการเดินรถ” (การจัดการรถ, คนขับ, GPS, การบรรทุก)

2. เนื้อหาเฉพาะทางที่ต่างกัน: จป.วิชาชีพ อาจเชี่ยวชาญเรื่องการประเมินความเสี่ยงเครื่องจักร ไฟไหม้ สารเคมี หรือสารเคมีในโรงงาน แต่หลักสูตร TSM จะลงลึกเรื่องกฎหมายการขนส่งทางถนน เทคโนโลยี GPS Tracking การตรวจความพร้อมของตัวรถ $18$ จุด และการบริหารจัดการชั่วโมงการทำงาน/การนอนของพนักงานขับรถ

สิทธิพิเศษของ จป.วิชาชีพ (Fast-Track อบรมย่อ)

ข่าวดีคือ กรมการขนส่งทางบกมองเห็นว่า จป.วิชาชีพ มีพื้นฐานด้านการจัดการความปลอดภัยอยู่แล้ว จึง ไม่ต้องเข้ารับการอบรมหลักสูตรเต็ม $18$ ชั่วโมง (3 วัน) เหมือนบุคคลทั่วไป:

ขั้นตอนของ จป.วิชาชีพ: เข้ารับการอบรมหลักสูตรย่อ $6$ ชั่วโมง ──► สอบผ่านระบบ e-Exam ของกรมการขนส่งทางบก ──► ยื่นเอกสารวุฒิ/ใบขึ้นทะเบียน จป.วิชาชีพ เพื่ออนุมัติขึ้นทะเบียนเป็น TSM

2. จป.วิชาชีพ สามารถ “ควบ 2 ตำแหน่ง” (จป.วิชาชีพ + TSM) ได้หรือไม่?

คำตอบสั้น: “ทำได้ครับ!” ในทางกฎหมายไม่ได้มีข้อห้าม

ทั้งกระทรวงแรงงานและกระทรวงคมนาคม ไม่อนุมัติข้อห้ามการดำรงตำแหน่งซ้ำซ้อน หากบุคคลนั้นมีคุณสมบัติถูกต้องและได้รับการขึ้นทะเบียนครบทั้งสองระบบ บริษัทสามารถยื่นชื่อ จป.วิชาชีพ คนเดิมให้รับตำแหน่ง TSM ประจำสถานประกอบการเพิ่มอีกหนึ่งตำแหน่งได้

3. ข้อดี vs ข้อควรระวัง ในการให้ จป.วิชาชีพ ควบตำแหน่ง TSM

แม้ทางกฎหมายจะอนุญาตให้ควบตำแหน่งได้ แต่ในทางปฏิบัติจริง HR และผู้บริหารควรพิจารณาข้อดีและข้อจำกัดต่อไปนี้:

ข้อดีของการให้ จป.วิชาชีพ ควบตำแหน่ง TSM

• ประหยัดงบประมาณองค์กร: ไม่ต้องจ้างบุคลากรระดับผู้จัดการเพิ่มอีก $1$ อัตรา ซึ่งช่วยลดต้นทุนค่าเงินเดือนแฝงได้มหาศาล

• ทำงานได้ไร้รอยต่อ (Seamless Integration): จป.วิชาชีพ เข้าใจวัฒนธรรมองค์กร รู้จักกระบวนการทำงานและระบบเอกสารความปลอดภัยเดิมอยู่แล้ว การนำระบบ TSM เข้ามาปรับใช้จึงทำได้รวดเร็ว

• การเชื่อมโยงข้อมูล: สามารถเชื่อมข้อมูลอุบัติเหตุภายในโรงงาน (เช่น รถโฟล์คลิฟท์ชน) เข้ากับอุบัติเหตุการขนส่งภายนอก (เช่น รถบรรทุกชน) ได้เป็นภาพใหญ่ภาพเดียว

ข้อควรระวัง (จุดอัพสายตาในการทำงาน)

• ภาระงานมากเกินไป (Workload Overload): หากบริษัทของคุณมีโรงงานขนาดใหญ่ที่ต้องดูแล จป.วิชาชีพ ต้องทำเอกสาร สรุปสถิติ ประชุม คปอ. ตรวจสอบสภาพแวดล้อม หากต้องมานั่งเช็กระบบ GPS เรียลไทม์ ตรวจแอลกอฮอล์คนขับรถขนส่งทุกเช้า อาจทำให้ “งานหลุด” ทั้งสองฝ่าย

• มุมมองความปลอดภัยที่ต่างกัน: จป.วิชาชีพ มักคุ้นเคยกับการควบคุมพื้นที่ปิด (Static Area) แต่ TSM ต้องจัดการพื้นที่เปิดบนท้องถนน (Dynamic Area) ซึ่งมีปัจจัยภายนอกที่ไม่สามารถควบคุมได้สูง เช่น พฤติกรรมเพื่อนร่วมทาง หรือสภาพอากาศ

4. แนวทางส่งเสริมและบริหารจัดการสำหรับองค์กร

หากบริษัทตัดสินใจจะให้ จป.วิชาชีพ ทำหน้าที่ควบ TSM ควรวางโครงสร้างสนับสนุนดังนี้:

1. ปรับ Job Description (JD) ให้ชัดเจน: ระบุสัดส่วนเวลาการทำงาน เช่น $60\%$ งาน จป.วิชาชีพ (ในสถานประกอบการ) และ $40\%$ งาน TSM (ฟลีตรถและการขนส่ง)

2. แต่งตั้ง “เจ้าหน้าที่ปฏิบัติการ TSM” ช่วยสนับสนุน: แม้ จป.วิชาชีพ จะเป็นผู้เซ็นอนุมัติและวางแผนในฐานะ TSM แต่ควรมีเจ้าหน้าที่ฝ่ายจัดส่ง/หัวหน้าคลังสินค้า คอยช่วยตรวจเช็กลิสต์สภาพรถ $18$ จุด หรือเป่าแอลกอฮอล์คนขับในรอบเช้าตรู่

3. ใช้เทคโนโลยี Automation ช่วยลดเอกสาร: นำซอฟต์แวร์ Fleet Management หรือระบบ GPS ที่สรุปรายงานพฤติกรรมขับขี่เสี่ยงอัตโนมัติมาใช้ เพื่อให้ จป.วิชาชีพ ที่ควบตำแหน่ง TSM ไม่ต้องเสียเวลาทำเอกสาร Hand-made

สรุป

1. จป.วิชาชีพ ต้องอบรม TSM เพิ่มไหม? ──► ต้องอบรม แต่ใช้อบรมหลักสูตรพิเศษสั้นลงเหลือเพียง $6$ ชั่วโมง (1 วัน)

2. ควบ 2 ตำแหน่งได้ไหม? ──► ควบได้ถูกต้องตามกฎหมาย $100\%$

หากองค์กรของคุณเป็นฟลีตรถขนาดเล็กถึงปานกลาง การให้ จป.วิชาชีพ อบรมเพิ่ม $6$ ชั่วโมงเพื่อควบตำแหน่ง TSM คือทางเลือกที่คุ้มค่าและมีประสิทธิภาพที่สุดครับ!