ในการก้าวขึ้นมาเป็น TSM (Transport Safety Manager) ที่ประสบความสำเร็จ สิ่งที่หลายคนมักจะกังวลคือการจำข้อกฎหมายจราจรไม่ได้ หรือการคำนวณตัวเลขทางฟิสิกส์ไม่แม่นยำ แต่เมื่อลงไปปฏิบัติงานหน้างานจริงในคลังสินค้าหรือสถานีขนส่ง TSM เกือบ 100% ต่างพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า “เรื่องเหล่านั้นเทียบไม่ได้เลยกับความยากในการคุยกับพนักงานขับรถบรรทุกรุ่นใหญ่”
พนักงานขับรถบรรทุกระดับ “รุ่นเก๋า” หรือพี่ใหญ่ของกองรถ มักเป็นคนที่มีชั่วโมงบินสูง ขับรถข้ามจังหวัดมานานนับสิบปี ผ่านเส้นทางอันตรายมานับไม่ถ้วน พวกเขาจึงมีกำแพงอีโก้ (Ego) และความมั่นใจในตัวเองสูงมาก เมื่อ TSM ซึ่งบางครั้งอาจเป็นคนรุ่นใหม่เพิ่งเรียนจบมาตั้งกฎเกณฑ์ใหม่ๆ บังคับใช้ สิ่งที่จะตามมาทันทีคือแรงต้านทาน (Resistance) เช่น “พี่ขับมาตั้งแต่เธอยังไม่เกิด ไม่เคยชนสักครั้ง ทำไมต้องมาให้เด็กสอน?” บทความนี้จะพาไปเจาะลึก “จิตวิทยาขั้นสูง” ที่ TSM มือโปรต้องนำมาใช้เพื่อทลายกำแพงใจ และเปลี่ยนนักขับรุ่นใหญ่ให้กลายมาเป็นพวกเดียวกันครับ
จิตวิทยาข้อแรกในการบริหารคนที่มีประสบการณ์สูงคือ “ห้ามหักหน้าหรือสั่งการแบบเผด็จการ” เพราะจะยิ่งทำให้พวกเขาปิดใจและหันไปต่อต้านในมุมมืด (เช่น ขับรถกระชากลับหลังกล้อง GPS)
กลยุทธ์ TSM มือโปร: เปลี่ยนจากการทำตัวเป็น “ผู้ตรวจการ” ให้กลายมาเป็น “ผู้ขอคำแนะนำ” โดยเข้าไปพูดคุยและแสดงความนับถือในประสบการณ์ของเขา เช่น “พี่สมชายครับ พี่ขับเส้นทางสายเหนือมานาน พี่คิดว่าจุดไหนอันตรายที่สุดที่พวกมือใหม่ชอบหลุดโค้งกันครับ?”
ผลลัพธ์: การให้เกียรติจะทำให้พวกเขารู้สึกว่าตนเองมีคุณค่าในองค์กร และเมื่อพวกเขาเปิดใจยอมรับ TSM แล้ว การจะขอความร่วมมือให้ปฏิบัติตามกฎใหม่ๆ หรือการเซ็น Checklist ก่อนออกรถ ก็จะทำได้ง่ายขึ้นอย่างทวีคูณ
นักขับรุ่นเก๋ามักเกลียดระบบ GPS Tracking หรือกล้อง Dashcam ในห้องโดยสาร เพราะรู้สึกเหมือนตัวเองโดนจับผิดและถูกริดรอนศักดิ์ศรี TSM ที่เดินไปด่าพนักงานด้วยรายงานตัวเลขสีแดงมักจะล้มเหลว
กลยุทธ์ TSM มือโปร: นำข้อมูลความเร็วหรืออัตราการสิ้นเปลืองน้ำมันจากระบบ Fleet Management มาเปลี่ยนให้เป็นเกมท้าทายฝีมือการขับขี่ โดยการใช้จิตวิทยาเชิงบวก (Positive Reinforcement) เช่น “พี่สมชายครับ รอบเดือนที่ผ่านมา พี่ขับเนียนมาก อัตราประหยัดน้ำมันขึ้นมาเป็นอันดับ 2 ของบริษัทแล้วนะครับ อีกนิดเดียวจะแซงแชมป์แล้ว พี่พอมีเทคนิคแนะนำน้องๆ ไหมครับ?”
ผลลัพธ์: การท้าทายในจุดที่พวกเขาภูมิใจ (ฝีมือการขับ) จะกระตุ้นให้นักขับรุ่นใหญ่รักษาวินัยความปลอดภัยด้วยความเต็มใจ เพื่อรักษาตำแหน่งและหน้าตาของตนเองในกลุ่มเพื่อนร่วมงาน
คนขับรุ่นใหญ่หลายคนมีความเป็นครูอยู่ในตัวลึกๆ พวกเขาชอบสอนและส่งต่อวิชาให้กับเด็กรุ่นใหม่ TSM ควรสบช่องทางนี้ในการสร้างระบบพี่เลี้ยง (Safety Mentor) Up-skill องค์กร
กลยุทธ์ TSM มือโปร: แต่งตั้งแต่งตั้งนักขับรุ่นเก๋าที่มีประวัติดี ปลอดอุบัติเหตุ ให้ขึ้นมาเป็น “ทูตความปลอดภัย” (Safety Ambassador) ของบริษัท มีหน้าที่คอยให้คำแนะนำพนักงานเข้าใหม่ในเรื่องเทคนิคการมองเส้นทาง หรือการสังเกตอาการรถ
ผลลัพธ์: วิธีนี้ยิงปืนนัดเดียวได้นกสองตัวครับ ตัวนักขับรุ่นใหญ่เองจะต้องทำตัวเป็นแบบอย่างที่ดีตลอดเวลาเพื่อไม่ให้เสียหน้า (เป็นการบังคับให้พวกเขาคุมวินัยตัวเองไปในตัว) ส่วนบริษัทก็ได้ระบบเทรนพนักงานขับรถมือใหม่ที่มีประสิทธิภาพสูงโดยไม่ต้องเสียเงินจ้างวิทยากรภายนอก
| สถานการณ์หน้างาน | สิ่งที่ TSM ทั่วไปทำ (เกิดแรงต้าน) | สิ่งที่ TSM มือโปรทำ (ได้ใจคน) |
| เมื่อตรวจเจอคนขับรุ่นใหญ่ขับเร็วเกินกฎ | เรียกมาตำหนิต่อหน้าพนักงานคนอื่น และขู่หักเงิน | เรียกคุยส่วนตัว แสดงความเป็นห่วงสุขภาพ แล้วนำข้อมูล GPS มาชี้แจงเหตุผล |
| พนักงานไม่ยอมกรอก Checklist ตรวจรถ | ออกคำสั่งเฉียบขาดว่า “ถ้าไม่ทำ จะไม่ให้ออกรถ” | อธิบายให้ฟังว่า Checklist นี้คือกฎหมายที่จะ “คุ้มครองตัวพี่” ไม่ให้ต้องรับผิดชอบหากเบรกแตก |
| การแนะนำเทคนิคขับประหยัดน้ำมัน | เปิดสไลด์สอนทฤษฎีในห้องแอร์เหมือนนักเรียน | ดึงรุ่นใหญ่ที่มีสถิติดีที่สุดขึ้นมาแชร์ประสบการณ์จริงหน้าห้อง เพื่อให้เกียรติ |
วิชาจิตวิทยาการบริหาร “นักขับรุ่นเก๋า” คือบทเรียนราคาแพงที่ไม่มีสอนในคู่มือกฎหมายจราจรทั่วไปครับ ระบบความปลอดภัย 5 เสาหลักของ TSM ที่ออกแบบมาอย่างสมบูรณ์แบบบนแผ่นกระดาษ จะไม่มีทางเกิดขึ้นจริงได้เลย หากคนขับรถที่อยู่หน้างานไม่ยอมขยับเท้าขยับมือปฏิบัติตาม
TSM ที่เก่งกาจจึงไม่ใช่คนที่รู้กฎหมายมากที่สุด แต่คือคนที่มี “ศิลปะการบริหารคน” สามารถทลายกำแพงอีโก้ บ่มเพาะวัฒนธรรมความปลอดภัย (Safety Culture) และเปลี่ยนนักขับรุ่นใหญ่ให้กลายมาเป็นเกราะกำบังความเสี่ยงที่แข็งแกร่งที่สุดให้กับกองทัพรถบรรทุกของบริษัทได้อย่างยั่งยืน
ก้าวข้ามทุกข้อจำกัดและปัญหาการบริหารงานบุคคลในสายงานขนส่ง ด้วยหลักสูตรอบรม TSM จากไอดีไดร์ฟ (หน่วยงานฝึกอบรมที่ได้รับการรับรองอย่างถูกต้องจากกรมการขนส่งทางบก) เราไม่เพียงสอนข้อกฎหมายและระบบ 5 เสาหลักอย่างแม่นยำ แต่เรายังสอดแทรกเทคนิคการบริหารจัดการจิตวิทยาคนขับ เทคนิคการสร้างวัฒนธรรมองค์กรปลอดภัย เพื่อให้ TSM ของคุณพร้อมลงไปปฏิบัติงานจริงและคุมหน้างานได้อย่างอยู่หมัด
