“บัตร TSM มีหมดอายุไหม? ต้องต่ออายุอย่างไร และถ้า TSM ลาออก บริษัทต้องทำยังไง?”: คู่มือบริหารวาระและแก้ไขสถานการณ์ฉุกเฉินสำหรับองค์กร

ในวงการการขนส่งและการบริหารความปลอดภัย การแต่งตั้ง บุคลากรจัดการด้านความปลอดภัยในการขนส่ง (TSM – Transport Safety Manager) ไม่ใช่เพียงการจัดทำเอกสารเสร็จสิ้นเพียงครั้งเดียวแล้วจบไป แต่ TSM มี “อายุวาระทางกฎหมาย” ที่ต้องคอยติดตาม และมีเงื่อนไขเรื่อง “การพ้นสภาพ” ที่ฝ่าย HR รวมถึงผู้บริหารองค์กรต้องรับทราบ

หากปล่อยให้สถานะ TSM หมดอายุโดยไม่ต่อสัญญา หรือเมื่อ TSM ยื่นใบลาออกแล้วบริษัทไม่รีบแก้ไขตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด องค์กรของคุณอาจโดนเปรียบเทียบปรับ และเสี่ยงต่อการถูกระงับการต่ออายุใบอนุญาตประกอบการขนส่งทันที

บทความนี้จะเจาะลึก 3 ประเด็นสำคัญเรื่อง สถานะ หมดอายุ การต่ออายุ และทางออกเมื่อ TSM ลาออก อย่างละเอียด

1. ไขข้อข้องใจ: บัตร / สถานะ TSM มีหมดอายุไหม?

คำตอบคือ “มีหมดอายุ!” โดยการกำหนดอายุ TSM ตามมาตรฐานกรมการขนส่งทางบกจะแบ่งออกเป็น 2 ส่วนสำคัญ:

              ┌─────────────────────────────────────────┐
              │           TSM Expiration Rules          │
              └────────────────────┬────────────────────┘
                                   │
      ┌────────────────────────────┴────────────────────────────┐
      ▼                                                         ▼
[ 1. อายุการขึ้นทะเบียนตัวบุคคล (TSM Certificate) ]  [ 2. อายุการแต่งตั้งสัญญากับบริษัท (Appointment) ]
• มีอายุ **3 ปี** นับจากวันที่ได้รับการอนุมัติ      • เป็นไปตามสัญญาจ้าง / วาระการแต่งตั้งของบริษัท
• ต้องเข้าอบรมหลักสูตรต่ออายุ (Refresher Course)  • ต้องคอยตรวจสอบไม่ให้วันแต่งตั้งหมดอายุในระบบ

• อายุการขึ้นทะเบียนตัวบุคคล (TSM License): มีอายุ 3 ปี นับตั้งแต่วันที่กรมการขนส่งทางบกอนุมัติการขึ้นทะเบียนในระบบ tsmthai หากครบ 3 ปีแล้ว TSM คนนั้นไม่เข้าอบรมต่ออายุ สถานะความเป็น TSM จะถูกระงับทันที

• สถานะการแต่งตั้งประจำองค์กร: หากสถานะตัวบุคคลหมดอายุ สถานะการแต่งตั้งที่ผูกไว้กับบริษัทจะกลายเป็น “ไม่สมบูรณ์ (Inactive)” โดยอัตโนมัติ ส่งผลให้บริษัทกลายเป็นองค์กรที่ไม่มี TSM ตามกฎหมายทันที

2. ขั้นตอนการต่ออายุ TSM (Renewal Process)

เพื่อไม่ให้ระบบความปลอดภัยและสิทธิทางกฎหมายของบริษัทต้องหยุดชะงัก TSM และองค์กรควรเตรียมตัวต่ออายุล่วงหน้าตามกระบวนการดังนี้:

[ ล่วงหน้า 60-90 วันก่อนหมดอายุ ] ──► [ เข้ารับการอบรมหลักสูตรต่ออายุ TSM (Refresher Course) ]
                                                        │
                                                        ▼
[ ระบบเปลี่ยนสถานะต่ออายุ 3 ปี ] ◄── [ อัปโหลดใบรับรองใหม่เข้าระบบ tsmthai.dlt.go.th ]

1) ระยะเวลาในการยื่นต่ออายุ

สามารถดำเนินการยื่นขอต่ออายุได้ ล่วงหน้าก่อนวันที่บัตร/สถานะจะหมดอายุ 60–90 วัน (แนะนำให้รีบทำทันทีเมื่อเข้าสู่ช่วง 3 เดือนสุดท้าย)

2) เงื่อนไขการต่ออายุ

TSM จะต้องเข้ารับการ “อบรมหลักสูตรการต่ออายุ TSM (Refresher Course)” จากศูนย์ฝึกอบรมที่ได้รับอนุญาตจากกรมการขนส่งทางบก (เช่น ศูนย์เทรนนิ่งเซนเตอร์ ภายใต้บริษัท ไอดีไดร์ฟ จำกัด) ซึ่งเป็นหลักสูตรระยะสั้นเพื่ออัปเดตกฎหมายและเทคโนโลยีการขนส่งใหม่ๆ

3) การอัปเดตข้อมูลในระบบ tsmthai

เมื่อผ่านการอบรมต่ออายุและได้ใบประกาศนียบัตรฉบับใหม่ ให้นำรหัสและเอกสารไปอัปโหลดอัปเดตในระบบ tsmthai.dlt.go.th เพื่อขยายระยะเวลาสถานะออกไปอีก 3 ปี

3. จะเกิดอะไรขึ้น? ถ้า TSM ยื่นใบลาออกกะทันหัน

กรณีที่ TSM ประจำบริษัทขอลาออก พ้นสภาพการเป็นพนักงาน หรือถูกเลิกจ้าง ฝ่าย HR และผู้บริหารต้องปฏิบัติตาม “กฎเหล็ก 30 วัน” ดังนี้:

              ┌─────────────────────────────────────────┐
              │      TSM Resignation Emergency Plan     │
              └────────────────────┬────────────────────┘
                                   │
      ┌────────────────────────────┴────────────────────────────┐
      ▼                                                         ▼
[ ขั้นตอนที่ 1: ยกเลิกการแต่งตั้งทันที ]           [ ขั้นตอนที่ 2: นับถอยหลังกฎ 30 วัน ]
• ฝ่าย HR ล็อกอินเข้า tsmthai.dlt.go.th           • กฎหมายผ่อนปรนให้เวลาบริษัท **30 วัน**
• กด "ถอนชื่อ / ยกเลิกการแต่งตั้ง" TSM คนเดิม   • ต้องจัดหาและแต่งตั้ง TSM คนใหม่ให้เสร็จสิ้น

สเต็ปที่ 1: กดแจ้งยกเลิกการแต่งตั้งในระบบ

ทันทีที่ TSM คนเดิมพ้นสภาพการทำงานวันสุดท้าย ให้เจ้าหน้าที่บริหารระบบของบริษัท ล็อกอินเข้าระบบ tsmthai แล้วกด “ยกเลิกการแต่งตั้ง TSM” รายนั้นออกจากบัญชีบริษัท เพื่อป้องกันปัญหาความรับผิดชอบทางกฎหมายที่อาจเกิดขึ้นซ้ำซ้อนในอนาคต

สเต็ปที่ 2: เวลาถอยหลัง “นาฬิกา 30 วัน” (30-Day Grace Period)

กรมการขนส่งทางบกผ่อนปรนระยะเวลาให้ผู้ประกอบการขนส่ง ดำเนินการแต่งตั้ง TSM คนใหม่มาแทนที่ภายใน 30 วัน นับตั้งแต่วันที่ TSM คนเดิมพ้นสภาพ

ทางออกระหว่างรอ หรือหากแต่งตั้ง TSM คนใหม่ไม่ทันใน 30 วัน:

1. ส่ง จป.วิชาชีพ หรือหัวหน้างานไปอบรมด่วน: หากในบริษัทมี จป.วิชาชีพ อยู่แล้ว สามารถส่งไปเข้าอบรม TSM หลักสูตรสิทธิพิเศษสำหรับ จป.วิชาชีพ (เรียนเพียง 6 ชั่วโมง) เพื่อนำใบรับรองมากดแต่งตั้งแทนได้ทันที

2. ใช้บริการ TSM Outsource / คอนสแตนต์ภายนอก: ในระหว่างการสรรหาพนักงานประจำ กฎหมายอนุญาตให้บริษัทสามารถว่าจ้าง TSM ภายนอก (Outsource TSM) ที่มีใบอนุญาตถูกต้อง มาขึ้นทะเบียนทำหน้าที่ดูแลชั่วคราวได้

ตารางสรุป: สิ่งที่ต้องทำในแต่ละสถานการณ์ของวาระ TSM

บทสรุป: วางแผนคลังตัวแทน TSM ลดความเสี่ยงธุรกิจหยุดชะงัก

ปัญหา TSM หมดอายุหรือลาออกกะทันหัน จะไม่สร้างความวุ่นวายให้แก่บริษัทเลย หากองค์กรมีการวางแผนบริหารความเสี่ยง (Risk Management) ไว้ล่วงหน้า

คำแนะนำที่ดีที่สุดสำหรับฝ่ายบริหารและ HR คือ “ไม่ควรมี TSM เพียงแค่คนเดียวในบริษัท” องค์กรควรส่งพนักงานสำรอง เช่น จป.วิชาชีพ หัวหน้าคลังสินค้า หรือหัวหน้าฝ่ายจัดส่งสินค้า เข้ารับการอบรม TSM เก็บใบอนุญาตสำรองไว้ เพื่อให้สามารถกดสลับแต่งตั้งขึ้นรับตำแหน่งแทนได้ทันทีหากเกิดเหตุไม่คาดคิด ช่วยให้ธุรกิจวิ่งต่อได้อย่างราบรื่นและถูกต้องตามกฎหมาย 100%