“เทียบชัดๆ จป.วิชาชีพ VS TSM สองตำแหน่งนี้แทนกันได้ไหม? กฎหมายว่าอย่างไร?”

เมื่อผู้ประกอบการขนส่ง หรือบริษัทที่มีฟลีตรถบรรทุกและรถโดยสารเป็นของตัวเอง ต้องปฏิบัติตามกฎหมายความปลอดภัย คำถามยอดฮิตที่สร้างความสับสนให้กับฝ่ายบริหาร และฝ่ายบริหารทรัพยากรบุคคล (HR) มากที่สุดคำถามหนึ่งคือ:

“บริษัทเราก็มี จป.วิชาชีพ อยู่แล้ว ทำไมกรมการขนส่งทางบกถึงบังคับให้มี TSM อีก?”

“ให้ จป.วิชาชีพ ที่มีอยู่ เซ็นรับรองและทำหน้าที่เป็น TSM แทนเลยได้ไหม จะได้ไม่ต้องจ้างเพิ่ม?”

เพื่อขจัดความคลุมเครือและป้องกันไม่ให้บริษัทต้องเสี่ยงโดนโทษปรับตามกฎหมาย บทความนี้จะพาไปเปรียบเทียบเชิงลึก รวบรวมข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และเจาะลึกคำตอบว่า ทั้งสองตำแหน่งนี้แทนกันได้จริงหรือไม่?

1. เปรียบเทียบมิติพื้นฐาน: จป.วิชาชีพ VS TSM

แม้ทั้งสองตำแหน่งจะมีเป้าหมายสูงสุดเหมือนกันคือ “ป้องกันอุบัติเหตุและสร้างความปลอดภัย” แต่บริบทการทำงาน ข้อบังคับทางกฎหมาย และขอบเขตการควบคุมนั้นมีความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

┌──────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                   จป.วิชาชีพ  VS  TSM AT A GLANCE                        │
├──────────────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ • จป.วิชาชีพ  ──► กระทรวงแรงงาน    ──► เน้นพื้นที่ในโรงงาน / อาคาร / สุขศาสตร์ │
│ • TSM        ──► กระทรวงคมนาคม   ──► เน้นบนท้องถนน / ฟลีตรถ / พนักงานขับรถ │
└──────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

2. เจาะลึกภารกิจ: จป.วิชาชีพ ทำอะไร? TSM ทำอะไร?

บทบาทของ จป.วิชาชีพ (เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงานระดับวิชาชีพ)

เน้นการจัดการความปลอดภัยในภาพรวมขององค์กรและกระบวนการทำงานในพื้นที่ (On-site Safety)

• ประเมินความเสี่ยงและจัดทำแผนความปลอดภัยในโรงงาน/สถานประกอบการ

• ตรวจสอบสภาพแวดล้อมการทำงาน เช่น แสง เสียง สารเคมี ฝุ่นละออง

• สอบสวนอุบัติเหตุจากการทำงานในพื้นที่ (เช่น ลื่นล้ม เครื่องจักรหนีบ สินค้าตกทับ)

• อบรมความปลอดภัยพื้นฐานและจัดหาอุปกรณ์ PPE ให้พนักงาน

บทบาทของ TSM (บุคลากรจัดการด้านความปลอดภัยในการขนส่ง)

เน้นการบริหารจัดการความปลอดภัยการเดินรถบนท้องถนน (Fleet & Road Safety) ครอบคลุม 5 มิติหลัก ตามเกณฑ์กรมการขนส่งทางบก:

1. ด้านการบริหารจัดการองค์กร: กำหนดนโยบายความปลอดภัยขนส่ง

2. ด้านการบริหารจัดการผู้ขับรถ: ตรวจวัดแอลกอฮอล์/สารเสพติดก่อนออกรถ, ควบคุมชั่วโมงการขับรถ (ชั่วโมงการทำงาน)

3. ด้านการบริหารจัดการรถ: ตรวจเช็กรถประจำวัน (Daily Inspection), จัดทำแผนซ่อมบำรุงเชิงป้องกัน (PM)

4. ด้านการบริหารจัดการการเดินรถ: กำหนดเส้นทางปลอดภัย, ติดตามพฤติกรรมผ่าน GPS Real-time (ความเร็ว/การพัก)

5. ด้านการบริหารจัดการเหตุฉุกเฉิน: วางแผนรับมือเหตุรถเสีย/อุบัติเหตุทางถนน และสืบสวนหาสาเหตุเชิงลึก

3. คำถามสำคัญ: จป.วิชาชีพ ทำหน้าที่ TSM แทนเลยได้หรือไม่?

คำตอบทางกฎหมายที่ชัดเจนที่สุดคือ:

“ไม่สามารถสวมหมวกทำแทนได้ทันทีโดยอัตโนมัติ แต่สามารถแต่งตั้งให้ ‘คนเดียวกัน’ ควบสองตำแหน่งได้ หากผ่านเกณฑ์การขึ้นทะเบียนถูกต้อง”

[ LEGAL COMPLIANCE FLOW ]

  จป.วิชาชีพ (เดิม) ──► อบรมหลักสูตร TSM ──► สอบผ่าน ──► ขึ้นทะเบียนระบบ DLT ──► ควบตำแหน่งถูกต้อง

ทำไมถึงทำแทนกันทันทีไม่ได้?

1. ระบบฐานข้อมูลแยกกันชัดเจน: กรมการขนส่งทางบกมีระบบขึ้นทะเบียน TSM ออนไลน์เฉพาะ ผู้ประกอบการขนส่งต้องคีย์ชื่อ เลขบัตรประชาชน และ เลขใบรับรองการผ่านการอบรม TSM เข้าสู่ระบบกรมฯ หากบริษัทใส่ชื่อ จป.วิชาชีพ โดยที่คนๆ นั้นยังไม่มีใบรับรอง TSM ระบบจะไม่ยินยอมให้ขึ้นทะเบียน

2. เนื้อหาความรู้คนละสายงาน: จป.วิชาชีพ อาจเก่งเรื่องการวิเคราะห์ความเสี่ยงในโรงงาน แต่ไม่ได้ผ่านการฝึกอบรมเรื่องกฎหมายการขนส่งทางบก เกณฑ์การตรวจสภาพรถบรรทุก การอ่านรายงาน GPS กรมขนส่งฯ หรือการควบคุมการยึดรั้งสินค้า (Cargo Securement)

4. แนวทางปฏิบัติที่ถูกต้องสำหรับองค์กร (Best Practices)

หากบริษัทของคุณมี จป.วิชาชีพ อยู่แล้ว และต้องการประหยัดงบประมาณในการจ้างบุคลากรใหม่ คุณสามารถทำตาม 3 ขั้นตอน ดังนี้:

1. ส่ง จป.วิชาชีพ เข้ารับการอบรม TSM: สิทธิ์ของ จป.วิชาชีพ คือมีพื้นฐานด้านความปลอดภัยอยู่แล้ว สามารถเข้ารับการอบรมหลักสูตร TSM จากหน่วยงานที่กรมการขนส่งทางบกรับรอง

2. สอบวัดผลให้ผ่าน: เข้ารับการทดสอบความรู้ตามเกณฑ์ 5 หมวดวิชาของกรมการขนส่งทางบก เพื่อรับใบรับรอง (Certificate)

3. ยื่นแต่งตั้งผ่านระบบออนไลน์: นำใบรับรองที่ได้ ไปยื่นแต่งตั้งให้ จป.วิชาชีพ คนดังกล่าว ขึ้นทะเบียนเป็น TSM ประจำเลขใบอนุญาตประกอบการขนส่งของบริษัทให้ถูกต้องตามกฎหมาย

บทสรุป

จป.วิชาชีพ และ TSM ไม่ใช่ตำแหน่งที่มา “ทับซ้อน” กัน แต่เป็นตำแหน่งที่มา “เติมเต็มซึ่งกันและกัน” เพื่อให้ระบบความปลอดภัยขององค์กรครอบคลุมตั้งแต่อยู่ในโรงงานไปจนถึงล้อหมุนอยู่บนท้องถนน

สำหรับผู้ประกอบการ การแต่งตั้งให้ จป.วิชาชีพ ควบตำแหน่ง TSM (หลังจากผ่านการอบรมและขึ้นทะเบียนแล้ว) ถือเป็นทางออกที่คุ้มค่าที่สุด ทั้งในแง่การบริหารงบประมาณ และการสร้างระบบความปลอดภัยแบบไร้รอยต่อ (Total Safety Management) ครับ!